ଗଞ୍ଜାମ: ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଛୋଟ ଗାଁ ଟିଏ ମନ୍ତ୍ରିଡ଼ି । ସମଗ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଆନ୍ଧ୍ର ଅଚଂଳରେ ଏ ଗାଁ ଟି ଦେବୀ ସିଦ୍ଧ ଭୌରବୀଙ୍କ ପୀଠ ଲାଗି ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା । ବ୍ରହ୍ମପୁରଠାରୁ ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ଅଭିମୁଖେ ଲମ୍ବିଯାଇଥିବା ଜାତୀୟ ରାଜପଥରେ ଦଶ କିଲୋମିଟର ଯିବାପରେ, ରାସ୍ତାକଡ଼କୁ ଲାଗି ଗୋଳାନ୍ତରା ଗାଁ ପଡେ । ଏଠାରୁ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଏ ଗାଁ ଅବସ୍ଥିତ । ଗାଁ ଟି ଅତି ଛୋଟ, ମାତ୍ର ୪୦୦ଟି ପରିବାରର ସମଷ୍ଟି । ଗାଁ ମଝିରେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସର ରାଧାକାନ୍ତ, ବାଲାଜୀ, ଜଗନ୍ନାଥ ଏବଂ ରଘୁନାଥଙ୍କର ୪ଟି ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିର, ଶୈବମତବାଦର କାଶିବିଶ୍ୱନାଥ, ଉତ୍ତରେଶ୍ୱର, ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱରଙ୍କ ତିନୋଟି ଶିବ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଗ୍ରାମର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଶ୍ରୀ ସିଦ୍ଧ ଭୈରବୀ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୈରବୀଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି : ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ସମୟ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ । ପୂର୍ବେ ‘ହରଗୌରୀ’ ଏ ଗାଁରେ ଗ୍ରାମଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା ପାଉଥିଲେ । ଭୌରବୀଙ୍କ ସହିତ ହରଗୌରୀ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରତି ଏ ପୀଠରେ ପୂଜାପାଇ ଆସୁଥିଲେ । ଭୌରବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଏ ଅଚଂଳରେ ଏକ ଚମକପ୍ରଦ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ଭୂସଂଜାତା । ଦିନେ ଜଣେ କୃଷକ ଚାଷ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତା ଲଙ୍ଗଳମୂନ ରକ୍ତାକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଚତକ୍ଷଣାତ୍ ଚାଷକାମ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ । ସେଦିନ ରାତି ସେ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ବାଣି ନିର୍ଦେଶରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲା ଯେ, ସେହି ଚାଷ କ୍ଷେତରେ ଦେବୀ ସିଦ୍ଧ ଭୈରବୀ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି । ସେ ସେଠାରେ ଚିରଦିନ ପୂଜା ପାଇବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି । ଆଉ ତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉ । ଏ ନିର୍ଦେଶନା ପାଇ ପରଦିନ କୃଷକ ତା’ ପୂର୍ବ ଚାଷ କ୍ଷେତକୁ ଗଲା । ମାଟି ଖୋଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲା ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଦେଇଥିଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବୀମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଖଣ୍ଡିତ ଅଂଶ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଲଙ୍ଗଳ ମୂନାଘାତ ବୋଲି ଏଠାକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ । ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରଟି ହିନ୍ଦୁଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ନିର୍ମିତ । ଏହା ନିର୍ମାଣ ହେବାର ବହୁଦିନ ପରେ ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ହରଡଙ୍ଗ, ବାୟାଳି ଓ ନିକଟସ୍ଥ ଅନେକ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ମନ୍ଦିରଟିକୁ ବୈଦିକ ରୀତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଦେବୀଙ୍କ ପୀଠଶାଳାକୁ ବାଦ୍ ଦେଲେ ମନ୍ଦିର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ନାମଯଜ୍ଞ ମନ୍ଦିର, ଆନନ୍ଦମଣ୍ଡପ, ପ୍ରସାଦ ସେବନ ମଣ୍ଡପ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଭଣ୍ଡାର, ଗନ୍ତାଘର, ରୋଷେଇଶାଳା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମଘର ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଦେବୀଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଆକାର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଶେଷ ବୃହତ୍ ନୁହେଁ । ଏହା ଏକ ତ୍ରିକୋଣାକାର ପଥର ମୂର୍ତ୍ତି । ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମୂର୍ତ୍ତିଟିର ବିଶେଷତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜା ଏବଂ ଏକ ପାଦ ବିଶିଷ୍ଟା । ମୂର୍ତ୍ତିର ବାମପାଶ୍ୱର୍ ସ୍କନ୍ଧ ନିକଟରେ ଏକ ଖାଲୁଆ ଅଂଶ ରହିଛି । ଏଠାରୁ ସୁବାସିତ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଚିର ନିର୍ଝରିତ ହୁଏ । ମୂର୍ତ୍ତି ଐଶାନ୍ୟମୁଖା ହୋଇ ଅଧିଷ୍ଠିତା । ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମନ୍ଦିରର ବେଢ଼ାସଲଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାଇଲ ଦୂରସ୍ଥ ପାଲ୍ଲରୁ ପାହାଡ ଯାଏ ଲମ୍ବିଛି । ଲୋକମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ, ଏହି ପାହାଡଟି ଦେବୀଙ୍କର ଲୀଳାପୀଠ । ଦେବୀ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଅତି ଉଲ୍ଲାସ ଚିତ୍ତରେ ଏଠାରେ ବିତରଣ କରନ୍ତି । ଏ ପାହାଡ଼ର ଉପରଭାଗରେ ଜଳକୁଣ୍ଡ ଅଛି । ଜଳକୁଣ୍ଡଟି ଦେବୀଙ୍କର ବିଳାସ ତଡ଼ାଗ ବୋଲି ଏଠିକାର ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା । ଏ ଜଳ କୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଋତୁଭେଦରେ ପ୍ରାୟ ସମ ପରିମାଣରେ ରହେ । ପ୍ରବାଦଟିଏ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ଯେ, ପାଣିକୁଣ୍ଡରେ ପଦ୍ମଫୁଲଟିଏ ସବୁବେଳେ ଫୁଟନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିଲା । ଜଣେ ରଜୋବତୀ ଫୁଲଟିକୁ ତୋଳି ଆଣିବା ପରଠାରୁ ସେଠାରେ ଆଉ ଫୁଲଟି ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ । ମା’ଙ୍କର ଅଲୌକିକ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବର୍ଷ ସାରା ଏଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କର ଭିଡ଼ ଲାଗିଥାଏ ।
Powered by Froala Editor